PRO-WILD etkinliklerinden yaz özeti

Geçtiğimiz yaz ayları boyunca PRO-WILD araştırmacıları yoğun bir şekilde çalıştılar. Zorlu koşullara rağmen, bazıları deneme alanlarını kurmak için sahada çalışırken, diğerleri seralarda veya laboratuvarda deneyler yürütüyordu. Kültür bitkilerinin yabani akrabaları (CWR’ler) üzerine yaptıkları son çalışmalara bir göz atalım ve 2026 yılının geri kalan aylarına bir bakış atalım.

P. leporinus adlı bitki zararlısı, şeker pancarında SBR hastalığının başlıca taşıyıcısıdır. Bu zararlı, hastalığa neden olan bakterileri bitkilere bulaştırır. Fotoğraf: IfZ

Şeker pancarı tarlasında kelebek ağı tutan bir kadın.

Bitki zararlılarını yakalamak zorlu bir iştir. Yine de, IfZ’deki araştırmacılar, şeker pancarı bitkilerini taramak için büyük ağlar kullanarak bu yazın başlarında 2500’den fazla bitki zararlısını toplamayı başardılar! Bu zararlılar daha sonra, bir sera denemesinde “syndrome basses richesses” hastalığını tetiklemek amacıyla pancarın yabani akrabalarına aşılanmak üzere kullanıldı. Fotoğraf: IfZ

Arka planda yağmur barınağı yapısı bulunan kuru bir tarla.

UNIPG’de gerçekleştirilen açık alan denemeleri için, pancar bitkilerine ulaşan su miktarını hassas bir şekilde kontrol etmek amacıyla otomatik bir yağmur barınağı ve bir sulama sistemi kuruldu. Fotoğraf: UNIPG

UNIPG’deki kurumuş pancar bitkilerinde su stresinin etkileri gözle görülür hale gelmişti. Fotoğraf: UNIPG

Soğuk odada fidelerin bulunduğu büyük masa.

Yunanistan’daki ELGO’da gerçekleştirilen soğuk stresi deneyi sırasında çekilmiş, üç haftalık yabani Beta bitkilerinin fideleri. Bu denemenin ilk sonuçları umut verici görünüyor! Fotoğraf: ELGO

Brassica montana, kolza bitkisinin yabani akrabası olan bir tür; çiçeklenme öncesi hali. KWS, INRAE ve INNOLEA’daki PRO-WILD ortakları, yabani Brassica türlerini kolza ile melezleyerek bu yabani akrabaların yararlı özelliklerini bitkiye kazandırmak için çalışıyor. Fotoğraf: KWS

Dana, yabani emmer buğday popülasyonlarından, bu bitkilerin doğal yetişme alanlarında örnekler topluyordu. Bu örnekleri, 40 yıllık tohumlardan serada yetiştirdiği tarihi yabani emmer buğday popülasyonlarıyla karşılaştıracak. Fotoğraf: Dana Bar-Zvi, Weizmann Enstitüsü

Kökleri ile birlikte bir bitkiyi elinde tutan, laboratuvar önlüğü giymiş bir kadın.

Sharon, laboratuvarda yabani ve modern buğday türlerinin rizosfer mikrobiyomundan örnekler alıyordu. Özellikle Rht cücelik genlerinin rolüyle yakından ilgileniyor. Fotoğraf: Sharon Samuel, Weizmann Enstitüsü

Syndrome basses richesses (SBR), şeker pancarını etkileyen ve Avrupa şeker pancarı üretimi için ciddi bir tehdit oluşturan bir hastalıktır. Haziran ayında, Institut für Zuckerrübenforschung (IfZ) bünyesindeki PRO-WILD ortakları, bitki zararlılarını yakalamak üzere tarlaya çıktı. Toplanan bitki zararlıları daha sonra serada yapılan deneylerde, şeker pancarının yabani akrabalarına SBR ile ilişkili bakterileri aşılamak için kullanıldı. Araştırmacılar bu deneyler aracılığıyla SBR’nin farklı yabani şeker pancarı türlerini nasıl etkilediğini inceliyor, hastalığa dirençli varyantlar arıyor ve nihayetinde elde ettikleri bulguları şeker pancarı üretimini güçlendirmek için kullanıyor.

İtalya’da ise Perugia Üniversitesi’nden (UNIPG) PRO-WILD araştırmacıları da tarlada çalıştı. Yaz başında, yabani pancar türlerinin kuraklığa dayanıklılığını incelemek için otomatik bir yağmur barınağı ve sulama sistemi kurdular. Kuraklık stresinin etkisi, su stresi döneminin sonunda Eylül ayında çekilen fotoğraflarda açıkça görülüyor. Şimdi verileri değerlendirme ve ilginç sonuçlar arama zamanı!

Avrupa’nın birçok bölgesi yoğun yaz sıcağında terlerken, Yunanistan’daki bazı pancarlar titriyordu. PRO-WILD, abiyotik stres faktörü olarak sadece su kıtlığı ve sıcağa odaklanmakla kalmıyor, aynı zamanda bitkilerin soğuk hava koşullarına karşı dayanıklılığını da inceliyor. Bu amaçla, ELGO’daki araştırmacılar yabani pancar akrabalarının soğuk strese verdiği tepkiyi inceledikleri bir deneme düzenlediler. İlk sonuçlar umut vericiydi ve iklim değişikliğine dayanıklı gıda üretimi için yabani akrabaların potansiyelini bir kez daha ortaya koydu.

KWS, INRAE ve Innolea’daki PRO-WILD ortakları, kültür bitkisi olan kolza bitkisinin lahana sapı pire böceklerine ve kulakçık hastalığına karşı direncini artırmak için yabani Brassica türlerinin potansiyelini araştırmaktadır. Yabani bir Brassica türünün faydalı özelliklerini kolza bitkisine aktarmak için bitkilerin melezleştirilmesi gerekmektedir. Bunun için gerekli şartlardan biri, her iki türün çiçeklenmesinin senkronize olmasıdır. PRO-WILD araştırmacıları, Brassica türlerinde bu süreci kolaylaştırmak için zorla ilkbaharlaştırma yöntemini kullanmaktadır. Bu yılın başlarında yayınlanan bir uygulama özetinde, bu yöntemi açıklamışlardır. Şu anda, CWR’lerin genetik potansiyelinden yararlanmanın önündeki en büyük engel olan ek moleküler melezleme engellerini aşmak için çalışmaktadırlar.

Son olarak, PRO-WILD’den doktora öğrencileri de bu yaz yoğun bir şekilde çalıştı. UNIPG’den Adele Tironi, sahada çalışarak yukarıda bahsedilen yağmur barınağı sistemini kullanarak yabani pancarlarda kuraklık stresi üzerine deneyler gerçekleştirdi. Bu arada, Weizman Enstitüsü’nden Dana Bar-Zvi, ağ serasında 40 yıllık yabani emmer buğday tohumlarını yetiştiriyor ve doğal emmer buğdayından, bu bitkinin doğal yetiştiği yerde örnekler topluyordu. Bar-Zvi, bu tarihi ve günümüz yabani emmer buğday popülasyonlarının dizilimini belirleyip analiz ederek genetik çeşitliliklerini araştıracak ve bu türlerin yerinde (in situ) ve yer dışında (ex situ) korunmasına katkıda bulunacak. Weizman Enstitüsü’nün laboratuvarında Sharon Samuel de deneyler yürütüyordu. Samuel, mikroplar ve bitkiler arasındaki faydalı ilişkileri belirlemek ve bu etkileşimleri gelecekteki buğday ıslahında değerlendirmek amacıyla, modern buğday hatlarıyla birlikte yabani akraba türlerin rizosfer mikrobiyomunu inceliyor.

Sonbahar ayları başladığına göre, önümüzdeki dönemde heyecan verici bazı etkinlikler gerçekleşecek. Önümüzdeki hafta, Malmö’de EUCARPIA – Seeds of Resilience 2026 Konferansı düzenlenecek. PRO-WILD’dan bilim insanları da konferansa katılacak ve tarım bitkilerinin yabani akrabaları üzerine yaptıkları çalışmalardan elde ettikleri bulguları paylaşacaklar. Kasım ayı sonunda, tüm PRO-WILD konsorsiyumu, ikinci yıllık proje toplantısını gerçekleştirmek üzere Norwich’te bir araya gelecek. PRO-WILD projesine katkıda bulunan herkesi tekrar görmek ve verimli bir fikir alışverişinde bulunmak için sabırsızlanıyoruz!

Bu deneyler ve etkinlikler hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz, sosyal medya sayfalarımıza göz atabilirsiniz. LinkedIn’de PRO-WILD araştırmaları, deneyleri, etkinlikleri ve diğer haberlerle ilgili güncellemeleri paylaşacağız. Bizi takip etmeye devam edin!